Xəbərlər
13 iyul 2020

Azərbaycanın nadir bitkilərinin mühafizəsi üzrə beynəlxalq səviyyəli çöl tədqiqatları

Azərbaycanın nadir bitkilərinin mühafizəsi üzrə beynəlxalq səviyyəli çöl tədqiqatları

 

Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Botanika İnstitutu iqlim dəyişikliyi və bioloji müxtəlifliyin itirilməsi ilə bağlı müasir çağırışların həlli üçün beynəlxalq elmi cəmiyyətlərə inteqrasiya olunub və dünyanın aparıcı xarici tərəfdaşları ilə birgə elmi tədqiqatlar aparır. Təhlükə altında olan və faydalı bitki növlərinin mühafizəsi məqsədilə İngiltərənin Kyu Kral Botanika Bağlarının Minilliyin Toxum Bankı Tərəfdaşlığı ilə birgə həyata keçirilən "Biomüxtəlifliyin təhlükə altında olan qaynar nöqtələri proqramı” layihəsi bu fəaliyyətin bir nümünəsidir.

Botanika İnstitutundan bildirilib ki, son illərdə qlobal miqyasda müşahidə edilən ətraf mühit dəyişiklikləri Azərbaycanın  unikal bitkilərinin mövcudluğu üçün təhdid hesab edilə bilər. Belə ki, intensiv antropogen fəaliyyət (neft hasilatı, rekreasiya, infrastrukturun genişləndirilməsi) bitki örtüyündə "qırmızı" kritik zonaların yaranmasına gətirib çıxarmışdır ki, bu da öz növbəsində bəzi bitki növləri üçün itmə təhlükəsi yaradıb. Qeyd olunub ki, ölkəmizin florası qiymətli dərman, qida və dekorativ, eləcə də endem və relikt bitki növləri ilə zəngindir. Bu kimi növlərin gələcək nəsillər üçün qorunub saxlanılması, çoxaldılması və elmi-tədqiqat işlərinin aparılması məqsədilə onların toxumlarının toplanılması ilə ex situ mühafizəsinin təşkilindən öncə çoxsaylı monitorinq işlərinin aparılması zəruridir.

Carı ilin yaz-yay aylarında institutun bir sıra əməkdaşları toxum kolleksiyalarının toplanılması  üzrə ölkənin müxtəlif rayonlarında çöl şəraitində aparılan ekspedisiyalarda iştirak ediblər. Böyük Qafqaz dağ silsiləsinin dağlıq və dağətəyi ərazilərini əhatə edən Şamaxı, İsmayıllı, Quba, Qusar, Şabran, Siyəzən və Xızı rayonları, Kür-Araz ovalığında yerləşən Kürdəmir rayonu və Abşeron rayonu ərazisində vaxtaşırı monitorinq və araşdırmalar aparıblar.

Təhlükə altında olan və faydalı nadir bitki növlərinin mühafizəsi məqsədilə həyata keçirilən yuxarıda adıçəkilən beynəlxalq layihə çərçivəsində cari dövr üçün hədəf siyahı hazırlanıb. Daha sonra bitki növlərinin çiçəkləmə və meyvəvermə dövrü, yayılma əraziləri, endemizm və təhlükə altında olması, faydalı xüsusiyyətləri və s. məlumatları əhatə edən məlumat bazası tərtib edilib. Beləliklə, cari ildə layihə üzrə mart-iyul aylarında Azərbaycanın yuxarıda qeyd edilən rayonlarında aparılan çöl işləri zamanı 21 bitki növünün toxum, herbari və çöl məlumatları toplanılıb, onlara şəkil və  digər materiallar əlavə olunub.

Bununla yanaşı, olkəmizin 5 rayonu üzrə 26 nadır bitki növünün 40 senopopulyasiyası tədqiq edilib, onların müasir vəziyyəti və mühafizə statusu qiymətləndirilib. Tədqiqatlar müxtəlif meşə massivlərində müəyyən edilən  pilot sahələrdə aparılıb. Bu zaman 300-ə qədər herbari nümunəsi yığılaraq təyin olunub və institutun mövcud herbari kolleksiyasının zənginləşdirilməsi, gələcək tədqiqatların aparılmasında istifadə olunması məqsədi ilə xüsusi şəraitdə saxlanılıb.

Ekspedisiyalarda müşahidə olunan karantinin təbiətə təsirinin mühüm fenomeni xüsüsi ilə qeyd edilib. Bildirilib ki, antropogen yüklənmənin azalması (əhali tərəfindən dərman və qida bitkilərin toplanması, tapdalanma və s.) əvvəlki illərdə az qala yoxa çıxan bəzi nadir növlərin çoxalmasına səbəb olub. Məsələn, Limodorum abortivum (L.) Sw.,Phelypaea coccinea (M. Bieb.) Poir. və s. kimi təhlükə altında olan növlərin əvvəlki illərə nisbətən fərdlərinin sayının artımı müşahidə edilir. Lakin bəzi bitki növlərinin sayına təbii mühitdə hələ də az sayda rast gəlinir. Layihə çərçivəsində Azərbaycanın bir endem bitki növü (Calligonum bakuense Litr.) və Qafqazın üç endem bitki növlərinin (Galanthus caucasicus (Baker) Grossh., Tulipa eichleri Regel və Iris carthaliniae Fomin) toxumları toplanılıb. Digər toplanılmış bitki növləri isə təhlükə altında olaraq,  Azərbaycanın Qırmızı Kitabının 2-ci nəşrinə daxil edilib. Bəzi növlərin yeni yayılma arealları monitorinqlər və müşahidələr zamanı müəyyənləşdirilib.

İnstitutdan bildirilib ki, COVİD-19-un yaratdığı karantin şəraitinə  baxmayaraq, Botanika İnstitutunun alimləri  insanların həyatının əsasını təşkil edən bitki örtüyünün mühafizəsi üzrə  öz işlərini davam etdirirlər.




Загрузка...
loading...

Həmçinin oxuyun:
Yer üzündə bütün canlıları əhatə edən vahid atlas yaradılacaq

Yer üzündə bütün canlıları əhatə edən vahid atlas yaradılacaq

Mərkəzi Nəbatat Bağı ilə Əkinçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutu arasında birgə elmi-tədqiqat işləri

Mərkəzi Nəbatat Bağı ilə Əkinçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutu arasında birgə elmi-tədqiqat işləri

Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında etnobotaniki araşdırmalar

Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında etnobotaniki araşdırmalar

Azərbaycan alimləri beynəlxalq virtual iclasda

Azərbaycan alimləri beynəlxalq virtual iclasda

ABC Botanika Bağlarının Beynəlxalq Mühafizəsi təşkilatına üzv seçilib

ABC Botanika Bağlarının Beynəlxalq Mühafizəsi təşkilatına üzv seçilib

“Müasir tərəvəzçiliyin inkişafında innovasiyaların rolu”

“Müasir tərəvəzçiliyin inkişafında innovasiyaların rolu”

Gənc mütəxəssis Belçika Krallığının Gent Universitetinin doktoranturasına qəbul olub

Gənc mütəxəssis Belçika Krallığının Gent Universitetinin doktoranturasına qəbul olub

Naxçıvanda bəbir balalarının yeni görüntüsü əldə edilib

Naxçıvanda bəbir balalarının yeni görüntüsü əldə edilib

Coğrafiya İnstitutunun əməkdaşları beynəlxalq layihənin icrasında

Coğrafiya İnstitutunun əməkdaşları beynəlxalq layihənin icrasında

Bioresurslar İnstitutunun təcrübə sahəsində əkin aparılıb

Bioresurslar İnstitutunun təcrübə sahəsində əkin aparılıb

NDU-nun laboratoriyalarında müalicəvi ekstraktlar

NDU-nun laboratoriyalarında müalicəvi ekstraktlar

"Azərbaycanın çiçəksiz ali bitkiləri” adlı kitabı ingilis dilində

Naxçıvanda 1000-dən artıq papaqlı göbələk nümunəsi toplanılıb

Naxçıvanda 1000-dən artıq papaqlı göbələk nümunəsi toplanılıb

Bu bitki çayı insanı sakitləşdirir, baş ağrısını aparır.

Bu bitki çayı insanı sakitləşdirir, baş ağrısını aparır.

Məktəblilərin iki layihəsi uğur qazanıb

Məktəblilərin iki layihəsi uğur qazanıb

Prezident İnstitutun açılışında

Prezident İnstitutun açılışında

Bitki çaylarının  faydası.

Bitki çaylarının faydası.

Həftədə 3 dəfə içsəniz, xərçəngə tutulmazsınız – ŞƏFAVERİCİ BİTKİ

Həftədə 3 dəfə içsəniz, xərçəngə tutulmazsınız – ŞƏFAVERİCİ BİTKİ

Akademik Siddiqə Məmmədova ilə vida mərasimi keçirilib

Akademik Siddiqə Məmmədova ilə vida mərasimi keçirilib

Bitki Mühafizə və Texniki Bitkilər Elmi Tədqiqat İnstitutunun direktoru vəfat edib

Bitki Mühafizə və Texniki Bitkilər Elmi Tədqiqat İnstitutunun direktoru vəfat edib

Xərçəng hüceyrələrini məhv edən möcüzəvi bitki: Qəbul etdiyiniz andan etibarən… – FOTO

Xərçəng hüceyrələrini məhv edən möcüzəvi bitki: Qəbul etdiyiniz andan etibarən… – FOTO

Dendrologiya İnstitutunda şagirdlərin iştirakı ilə seminar-məşğələ keçirilib

Dendrologiya İnstitutunda şagirdlərin iştirakı ilə seminar-məşğələ keçirilib

Boğaz ağrısına faydalı olan bitki çayları

Boğaz ağrısına faydalı olan bitki çayları

Kişi sağlamlığı üçün olduqca faydalı , qadınlar üçün də çox xeyirli bitki

Kişi sağlamlığı üçün olduqca faydalı , qadınlar üçün də çox xeyirli bitki